ایران گفتمان

سواد و سواد اطلاعاتی¹

نویسندگان:

زهرا امیری   دانشجوی کارشناسی ارشد کتابداری و اطلاع رسانی همدان

نازنین مومن زاده کارشناس ارشد کتابداری وکتابدار کتابخانه عمومی کوثربناب

چکیده:

    در این مقاله تعاریفی از انواع سوادبا تکیه بر سواد اطلاعاتی ارائه گردیده است.که بیانگر این می باشد که سواد اطلاعاتي مفهومي جامع است  كه شامل مجموعه اي از تواناييهاي زير مي باشد : توان اطلاع از اينكه چه اطلاعاتي كمك كننده و راهگشاست ؛ توان آگاهي از اينكه اطلاعات را از كجا مي توان بدست آورد ؛ توان بازيابي اطلاعات ؛ توان تغيير ، ارزيابي و سازماندهي اطلاعات ؛ توان استفاده و تبادل اطلاعات

کلید وازه ها: سواد، سواد اطلاعاتی

مقدمه

    جهان،درحال گذر از جامعه صنعتی به سوی جامعه اطلاعاتی است. این عامل سبب شده شکل و سطح سواد و اطلاعات از حالت   قبلی خود تغییر کند. در   نتیجه همه افراد از همه    نسلها نیاز به بازآموزی و سوادآموزی از نوع جدید در جامعه اطلاعاتی دارند. در جامعه اطلاعاتی امروز کسی که خواندن و نوشتن می داند و حتی فراتر از آن تحصیلات عالی هم دارد، اما نحوه استفاده از اینترنت را به عنوان مثال نمی داند، باسواد تلقی نمی شود (خوانده نمی شود). همین امر تغییر بنیادین در نظام های آموزشی زمان حاضر را می طلبد. (احمدیان راد، 1386)

سواد اطلاعاتی یک مهارت است، مهارتی که فرد را قادر می سازد نیاز اطلاعاتی خود را تشخیص دهد، اطلاعات مرتبط با آن را بیابد و به نحوی موثری به کار گیرد. سه وجه تشخیص، یافتن و استفاده موثر از اطلاعات وجوه غالب تمامی تعاریف ارائه شده برای سواد اطلاعاتی هستند. در واقع اگر چه دسترسی مستقیم و بدون واسطه کاربران به منابع اطلاعاتی افزایش یافته ولی افزایش دسترسی به معنای رسیدن به اطلاعات سودمند و مرتبط نیست و استفاده از آن لازمه برخورداری از سواد اطلاعاتی است

تعریف سواد: 

 سواد برخلاف تعریف ساده آن، تنها به معنای توانایی خواندن و نوشتن نیست، بلکه مفهومی فراتر و هدفهایی والاتر از آن دارد.   مهارتی اساسی برای توانمند سازی انسان در رشد عقل،منطق،تفکر نظام مند و پژوهش.

      در واقع سواد پیش نیاز اصلی برای رشد فکری و توانایی انجام پژوهش است. بدون داشتن سواد نمی توان به منابع دانش بشری دست یافت و از آنها برای تولید دانش نو بهره گرفت.

   پیشرفت تمدن بشری را وابسته به سواد و توسعه آن در توده های سطوح پایین جامعه می داند. هر فعالیت پژوهشی که متکی بر تفکر نظام مند و مبتنی بر روش علمی است نیازمند داشتن سواد به مفهوم بسیط آن می باشد. (رحمت اله فتاحی، 1383)

تعریف سواد اطلاعاتی:

سواد اطلاعاتی از دو کلمه سواد و اطلاعات ترکیب یافته است. اطلاعات را مردم بیشتر مترادف با اخبار یا داده های قابل تغییر و تفسیر می دانند و سواد را عموما به توانایی خواندن و در موارد خاص، توانایی فهمیدن یا تفسیر دقیق از یک موضوع اطلاق می شود. با ترکیب این دو کلمه مفهوم جدیدی به نام  سواد اطلاعاتی به وجود می آید. سواد اطلاعاتی توانایی تشخیص زمان نیاز به اطلاعات، یافتن اطلاعات مورد نیاز و ارزیابی و به کار گیری موثر اطلاعات تعریف شده است

گسترش علم اطلاع رسانی وفناوری اطلاعات،روش های تشخیص سواد دشوار تر شده است. در عصر انفجار اطلاعات توانایی دستیابی، بازیابی، و ارزیابی اطلاعات عامل تشخیص سواد به شمار می رود که داشتن این توانایی به سواد اطلاعاتی تعبیر می شود. در دنياي امروز يكي از مهارتهاي اساسي زيستن سواد است به طوري كه هر اندازه از كميت و كيفيت سواد افراد، كم ويابه ميزان آن اضافه شود،به همان مقدارامكان زندگي و چگونگي بهره گيري و تأثير از خدمات و مشاركتهاي اجتماعي، اقتصادي و حتي سياسي مردم تغيير مي كند.

امروزه سوادالزاما به معنی دانستن انبوهی ازاطلاعات و دانش نیست.زیرا حافظه با وجود امکانات الکترونیکی مختلف ارزش و جایگاه خود را از دست داده است. دیگر کسی که اطلاعات زیادی را در مغز خود حفظ و دائما روزآمد می کند باسواد و دانشمند به حساب نمی آید، بلکه با سواد کسی است که می داند چگونه و در کجا می توان اطلاعات را بدست آورد. بنابراین ضرورت تعریف دیگری از باسواد در عصر حاضر عمیقا احساس می شود. (شریف مقدم،1383، 329)

مفهوم سواد اطلاعاتي :

واژه سواد   در   برگيرندة   مهارتهاي   مورد   نياز   براي   هرشخص   است   تا   بتواند   نقش   مناسبي   را   در جامعه   ايفا   كند  . ساد   ه ترين   حالت   سواد   مشتمل   بر   توانمندي   كاربرد   زبان   است،   بدين   معنا   كه،   فرد   باسواد   قادر   به   خواندن،   نوشتن   و   درك   زبان   بومي   خود   باشد  .     خواندن ، نوشتن   و   آشنايي   با   حساب   هنوز   به   عنوان مهارتهاي اساسي در سواد به شمار مي آيند، اما امروزه مهارتهاي ديگري نيز براي بهره گيري از اطلاعات، حضور بانشاط در جهان ارتباطات و تعامل  پويا با رسانه اي مبتني بر فناوري اطلاعات لازم است.

  اينگونه مهارتها  در عبارت سواد اطلاعاتي خلاصه ميشود كه آنها را براي اولين بار زوركوفسكي² درسال ، 1974ميلادي مطرح كرد. البته، عبارتهاي ديگري همچو ن سواد كامپيوتري ، سواد رسانه اي،  سوادكتابخانه اي ، اطلاعات الكترونيكي و سواد فناوري اطلاعات نيز مطرح شده است .(طباطبائی،1378)

انواع سواد:

سواد رایانه ای:

 گسترش از سواد سنتی است که مستلزم توانایی شخص در انجام اعمال اصلی و پایه با رایانه است. اعمالی مثل استفاده از بسته های نرم افزاری از پیش آماده، نرم افزارهای کتابخانه ای، بانک­های اطلاعاتی روی دیسک فشرده، پایگاه های اطلاعاتی پیوسته و اطلاعات شبکه ای روی اینترنت است باسواد رایانه ای (که هرکسی می تواند بشود) قادر است رسانه های چاپی و الکترونیکی را رمزگشایی، ارزیابی، تجزیه و تحلیل و تولید کند. .

  2-5-2-سواد شبکه ای:           

 این سواد دربرگیرنده دانشی است که معنی آن متضمن مواردی است چون آگاه بودن از گستره و کاربردهای منابع و خدمات اطلاعاتی شبکه های جهانی، شناخت نقش و نوید اطلاعات شبکه ای درمحل مشکلات و انجام فعالیتهای حیاتی پایه، و شناخت نظامی که اطلاعات شبکه ای به واسطه

آن تولید شده، سر و سامان یافته و دسترس پذیر می شوند. مهارتهای موردنیاز این سواد عبارتند از توانایی بازیابی انواع خاصی از اطلاعات از شبکه با استفاده از گروهی از ابزارهای کشف اطلاعات و آمایش اطلاعات شبکه ای و الکترونیکی به واسطه ترکیب آنها با دیگر منابع، و نیز توانایی ارتقاء

کیفیت اطلاعات جهت افزودن ارزش آن در موقعیت های ویژه و استفاده از اطلاعات شبکه ای برای تجزیه و تحلیل و اتخاذ تصمیمات مربوط به مسائل شخصی و کاری و کسب خدماتی که موجب ارتقاء کیفیت زندگی می شوند.

سواد آموزی تابعی:

 یونسکو در سال1978، باسواد تابعی را اینطور تعریف می کند: باسواد تابعی شخصی است که پس از کسب مهارت ها و معلومات اساسی بتواند در کلیه فعالیت های اجتماعی که مستلزم سواد است به نحو موثری شرکت جوید و با استفاده از توانایی های خواندن و نوشتن و حساب کردن برای رشد خود و توسعه جامعه اش گام بردارد. به عبارت دقیق تر سواد آموزی (تابعی) خود تابعی از تغییرات محیطی و زمینه ای (فکری) هر جامعه در زمان های مختلف است.(ابراهیم زاده، 1375)

  سواد رسانه ای:

این مورد طوری مفهوم سواد را گسترش می دهد که شامل رسانه هایی که پس از چاپ ظهور کرده  و چشم انداز اطلاعاتی ما را تحت استیلای خود قرار داده اند، بشود؛ هم چنین این سواد به مردم جهت درک، تولید و انتقال معانی در فرهنگی متشکل از تصاویر، کلمات و صدای نیرومند کمک نماید. باسواد رسانه ای(که هر کسی می تواند بشود) قادر است رسانه های چاپی و الکترونیکی را رمز گشایی، ارزیابی، تجزیه و تحلیل و تولید کند. (صیامیان وشهرابی،1383).

تاریخچه سواد اطلاعاتی

تعبیر سواد اطلاعاتی را نخستین بار پل ژوکروفسکی به کار برد وی در طرح پیشنهادی خود به کمیسیون ملی علوم کتابداری و اطلاع رسانی ایالات متحده در ۱۹۷۴، به تبیین اهداف دستیابی به سواد اطلاعاتی پرداخت. او کسی را دارای سواد اطلاعاتی می داند که برای استفاده از منابع اطلاعاتی آموزش دیده باشد و بتواند با استفاده از اطلاعات مسائل خود را حل کند. (دايره المعارف كتابداري و اطلاع رساني، 1381).

لي بورچينال ³  در 1976 سواد اطلاعاتي را مهارت يافتن و استفاده از اطلاعات براي حل مشكلات و تصميم گيري موثر و كارآمد دانست. در تعريف بورچينال، سواد اطلاعاتي به سه مهارت مربوط  شده

است: یافتن، حل مشکلات و تصمیم گیری. وی نیز همچون ژوکروفسکی بر مهارت حل مسئله تأکید کرده است. (دايره المعارف كتابداري و اطلاع رساني، 1381)

كيس هاملینگ⁴ مشاور ارتباطات جمعي، سواد اطلاعاتي عمومي را مطرح كرد كه براي كسب آزادي و رهايي از چارچوب هاي كنترلي و محدود مؤسسه ها بدان نياز است. از نظر وي بايد به فرد فرصت داده شود تا در شرايط ويژه، خود به تنهايي تصميم گيري كند (نظري، 1384).

ویلیام دمو⁵ در سال 1986 دانش مربوط به ذخيره، بازيابي، و انتقال اطلاعات و كار با فناوريهاي نوين را نيازمند قابليتي مي داند كه از آن به عنوان سواد اطلاعاتي ياد مي شود. وي ضمن اشاره به جايگاه سواد اطلاعاتي به عنوان پيش نياز يادگيري  تمام عمر⁶ همگام شدن افراد را با رشد و پيشرفت فناوريها در اين مسير ضروري مي شمارد (نظري، 1384)

سال 1990 سال بين المللي سواد ناميده شد و در واقع تلاشي ده ساله، براي كاهش بي سوادي رقم خورد. با آغاز دهه 1990 تعريف انجمن كتابداري آمريكا از سواد اطلاعاتي در سطح جهاني پذيرفته شد و به بحثي داغ در حوزه كتابداري تبديل گرديد (نظري، 1384 )

 در تعريف بورچينال، سواد اطلاعاتي به سه مهارت مربوط  شده است: یافتن، حل مشکلات و تصمیم گیری. وی نیز همچون ژوکروفسکی بر مهارت حل مسئله تأکید کرده است. (دايره المعارف كتابداري و اطلاع رساني، 1381)

به نظر فورد⁷ سواد اطلاعاتي مفهومي است كه در نتيجه تحولات و تغييرات سريع در فناوري هاي اطلاعاتي پيدا شده است. اما برداشت هاي جديد از آن پاسخي به دگرگوني در آموزش و پرورش بود و به زودی به جنبشی بین المللی تبدیل شد. و سرانجام به عنوان حوزه ی مورد علاقه ورود به پیشرفت میان کتابداران و متخصصان اطلاعات تبدیل گردید. (وزیری،1384)

وبر و جانستون ⁸سواد اطلاعاتی را به عنوان رفتار اطلاع یابی مناسب از طریق هر مجرا یا رسانه کسب اطلاعات، در رابطه با نیاز اطلاعاتی، همراه با آگاهی انتقادی از اهمیت و استفاده قانونی از اطلاعات، در جامعه تعریف می کنند (وزیری،1384)

انجمن کتابداران آمریکا⁹((ALA سواد اطلاعاتی را توانایی تشخیص نیاز به اطلاعات و توانایی مکان یابی، ارزیابی، و استفاده مؤثر از اطلاعات موردنیاز تعریف می کند.

در گذشته، مفهوم سواد اطلاعاتی با واژه های دیگری مثل سواد تابعی، معنی شده است. يونسکو در سال ۱۹۷۸ باسواد تابعی را چنین تعریف کرده است: باسواد تابعی شخصی است که پس از کسب مهارتها و معلومات اساسی، بتواند در همه فعالیت های اجتماعی، که مستلزم سواد است، به نحو مؤثری شرکت جوید و با استفاده از توانایی های خواندن، نوشتن و حساب کردن، برای رشته خود و توسعه جامعه اش گام بردارد. به عبارت دقیق تر، سوادآموزی تابعی، خود تابعی انجمن کتابداران آمریکا سواد اطلاعاتی را توانایی تشخیص نیاز به اطلاعات و توانایی مکان یابی، ارزیابی، و استفاده مؤثر از اطلاعات موردنیاز تعریف می کند.

 انجمن کتابداران آمریکا  سواد اطلاعاتی را توانایی تشخیص نیاز به اطلاعات و توانایی مکان یابی، ارزیابی، و استفاده مؤثر از اطلاعات موردنیاز تعریف می کند. (وزیری،1384). در گذشته، مفهوم سواد اطلاعاتی با واژه های دیگری مثل سواد تابعی، معنی شده است. يونسکو در سال ۱۹۷۸ باسواد تابعی را چنین تعریف کرده است: باسواد تابعی شخصی است که پس از کسب مهارتها و معلومات اساسی، بتواند در همه فعالیت های اجتماعی، که مستلزم سواد است، به نحو مؤثری شرکت جوید و با استفاده از توانایی های خواندن، نوشتن و حساب کردن، برای رشته خود و توسعه جامعه اش گام بردارد. به عبارت دقیق تر، سوادآموزی تابعی، خود تابعی از تغییرات محیطی و زمینه ای و فکری هر جامعه در زمانهای متفاوت است. (صیامیان و شرابی، 1383)

 ارزش سواد اطلاعاتی:

ارزش سواد اطلاعاتی وقتی شناخته می شود که اطلاعاتی مورد نیاز باشد و توانایی موثر یافتن، ارزشیابی کردن و به کار گرفتن اطلاعات مورد نیاز وجود داشته باشد. سواد اطلاعاتی مفهومی جدال بر انگیز است، مفهومی که مخاطبان گوناگون و در حال تغییر کتابخانه ها را با آمادگی های گوناگون در استفاده از کتابخانه مورد خطاب قرار می دهد)

 سواد اطلاعاتی، توانایی افراد برای فعالیت مؤثر در یک جامعه اطلاعاتی است. این امر مستلزم تفکر انتقادی،  آگاهی از اخلاق شخصی و حرفه‌ای،  ارزیابی اطلاعات،  نیازهای اطلاعاتی متصور، اطلاعات سازماندهی شده،  ارتباط متقابل با اطلاعات شغلی و ایجاد کاربرد مؤثر اطلاعات در حل مشکلات، تصمیم گیری و تحقیق است و بالا بردن آن در سطح دانشگاهها مستلزم آموزش، فرهنگ‌سازی و توسعه فناوری است (یادگارزاده، پرنو و بهرامي ، 1386)

 سواد اطلاعاتی، توانایی افراد برای فعالیت مؤثر در یک جامعه اطلاعاتی است. این امر مستلزم تفکر انتقادی،  آگاهی از اخلاق شخصی و حرفه‌ای،  ارزیابی اطلاعات،  نیازهای اطلاعاتی متصور، اطلاعات

سواد اطلاعاتی، توانایی افراد برای فعالیت مؤثر در یک جامعه اطلاعاتی است. این امر مستلزم تفکر انتقادی،  آگاهی از اخلاق شخصی و حرفه‌ای،  ارزیابی اطلاعات،  نیازهای اطلاعاتی متصور، اطلاعات سازماندهی شده،  ارتباط متقابل با اطلاعات شغلی و ایجاد کاربرد مؤثر اطلاعات در حل مشکلات، تصمیم گیری و تحقیق است و بالا بردن آن در سطح دانشگاهها مستلزم آموزش، فرهنگ‌سازی و توسعه فناوری است (یادگارزاده، پرنو و بهرامي ، 1386)

مزایای سواد اطلاعاتی:

تسلط به سواد اطلاعاتی به معنای واقعی آن می تواند بستر لازم برای توانمند سازی پژوهشگران در برنامه ریزی بهتر برای مدیریت فرآیند پژوهش و دسترسی به  اطلاعات مناسب برای هر مرحله از کار و نهایتا تولید دانش جدید را به وجود آورد. ایجاد انگیزه و جرات دست زدن به فعالیت های پژوهشی از دیگر مزایاي سواد اطلاعاتی است و با اطمینان می توان گفت که بین سطح سواد اطلاعاتی در یک جامعه و میزان رشد دانش در آن جامعه رابطه مستقیم وجود دارد. فرآیند فعالیت های ذهنی یک پژوهشگر در جریان انجام یک پژوهش به طور دائم با اطلاعات، چالش برای دسترسی موثر به آن و نیز پردازش آن در گیر است. به همین منظور می توان آموزش مهارت های گوناگون اطلاع یابی و مهارت های تکمیلی همچون تفکر  تحلیلی و انتقادی را در سر فصل درس روش تحقیق گنجانید. به عبارت دیگر، می توان در هر مرحله از روش تحقیق، به مهارت های سواد اطلاعاتی که در آن مرحله کاربرد دارد توجه کرد و آن را به منزله یکی از ارکان عمده در مراحل متوالی فرآیند پژوهش برجسته کرد (فتاحی،1383)

عوامل موثر بر اهمیت سواد اطلاعاتی:

مهم ترین عواملی را که در سال های اخیر بر اهمیت سواد اطلاعاتی افزوده است، می توان به شرح ذیل خلاصه نمود:

گسترش روز افزون فناوری های اطلاعاتی و ارتباطی و پیوند مستمر آنها با زندگی روزمره افراد

توسعه آموزش عالی بویژه در مقاطع تحصیلات تکمیلی و تنوع دانشجویان و دوره های آموزشی

تغییر در شیوه ها و رویکردهای آموزشی و توجه به جایگاه تفکر انتقادی در آموزش

تخصصی تر شدن زمینه های مطالعاتی و تحقیقاتی در همه رشته های علمی

انفجار اطلاعات، آلودگی اطلاعات و ضرورت استخراج منابع مناسب و معتبر

گسترش دوره های آموزش از راه دور و محبوبیت آن در میان طبقات جامعه از جمله افراد شاغل

افزایش تنوع در موضوع ها و شکل منابع اطلاعاتی

آشفتگی موجود در سازماندهی و اعتبار منابع الکترونیکی دسترس پذیر از اینترنت

توجه بیشتر به ضرورت آموزش همگانی و آموزش مادام العمر

نیاز به همگامی با پیشرفت های برق آسای فناوری (منصوریان و نعیم آبادی، 1383)

سواد اطلاعاتي و فناوري اطلاعات:

سواد اطلاعاتي با مهارت‌هاي فناوري اطلاعات رابطه دارد، اما متضمن مفاهيم گسترده‌تري در رابطه با فرد، نظام آموزشي، و جامعه است. مهارت‌هاي فناوري اطلاعات، فرد را قادر مي‌سازند از رايانه، نرم‌افزارهاي كاربردي، ‌پايگاه داده‌ها، و فناوري‌هاي ديگر براي رسيدن به اهداف گوناگون آكادميك،

كاري، و شخصي استفاده كند. افراد باسواد اطلاعاتي لزوماً داراي برخي از مهارت‌هاي فناورانه هستند.سواد اطلاعاتي، در عين آن كه همپوشاني قابل توجهي را با مهارت‌هاي فناوري اطلاعات نشان مي‌دهد، قلمرو كاملاً مجزا و گسترده‌تري از قابليت‌ها است. مهارت‌هاي سواد اطلاعاتي بيش از پيش با سواد اطلاعاتي درهم‌تنيده مي‌شوند و آن را پشتيباني مي‌كنند. گزارشي از «شوراي ملي پژوهش» در سال 1999 مفهوم تبحر¹⁰ در فناوری اطلاعات را عرضه مي‌كند و تمايزات چندي را بيان مي‌دارد كه در درك روابط موجود بين سواد اطلاعاتي، سواد رايانه‌اي، و قابليت‌هاي گسترده‌تر فناورانه سودمندند. اين گزارش اشاره مي‌كند كه «سواد رايانه‌اي» با يادگيري عملي برخي سخت‌افزارها و نرم‌افزارهاي كاربردي، مرتبط است؛ در حالي كه «تبحر در فناوري» بر درك مفاهيم زيربنايي فناوري و كاربرد تفكر انتقادي و حل مسئله در استفاده از فناوري معطوف است. اين گزارش همچنين تفاوت‌هاي بين تبحر در فناوري اطلاعات و سواد اطلاعاتي را، به گونه‌اي كه در مقاطع تحصيلي گوناگون از پيش‌دبستاني گرفته تا آموزش عالي ادراك مي‌شود، مورد بحث قرار مي‌دهد. از جمله اين تفاوت‌ها توجه بيش‌تر سواد اطلاعاتي به محتوا، ارتباطات، تحليل، جستجوي اطلاعات، و ارزيابي آن است؛ اما «تبحر» در فناوري اطلاعات بر درك عميق از فناوري و استفاده هرچه ماهرانه‌تر و عالمانه‌تر از آن تأكيد دارد. «تبحر»در فناوري اطلاعات بعضاً مستلزم توانمندي‌هاي ذهني بيش‌تري نسبت به يادگيري عملي نرم‌افزارها و سخت‌افزارهاي همبسته با «سواد رايانه‌اي» مي‌باشد،ولي باز هم تأكيد آن عمدتاً بر خود فناوري است.

 درك، يافتن، ارزيابي، و به‌كارگيري اطلاعات است. يعني فعاليت‌هايي كه بخشي از آن با تبحر در فناوري اطلاعات، بخشي با روش‌هاي عميق پژوهشي، اما مهم‌تر از همه با استدلال و ژرف‌نگري انتقادي محقق مي‌گردند. سواد اطلاعاتي با به‌كارگيري توانمندي‌‌هايي كه از فناوري نيز ممكن است در تا آموزش عالي ادراك مي‌شود، مورد بحث قرار مي‌دهد. از جمله اين تفاوت‌ها توجه بيش‌تر سواد اطلاعاتي به محتوا، ارتباطات، تحليل، جستجوي اطلاعات، و ارزيابي آن است؛ اما «تبحر» در فناوري اطلاعات بر درك عميق از فناوري و استفاده هرچه ماهرانه‌تر و عالمانه‌تر از آن تأكيد دارد. «تبحر»در فناوري اطلاعات بعضاً مستلزم توانمندي‌هاي ذهني بيش‌تري نسبت به يادگيري عملي نرم‌افزارها و سخت‌افزارهاي همبسته با «سواد رايانه‌اي» مي‌باشد،ولي باز هم تأكيد آن عمدتاً بر خود فناوري است. درك، يافتن، ارزيابي، و به‌كارگيري اطلاعات است. يعني فعاليت‌هايي كه بخشي از آن با تبحر در فناوري اطلاعات، بخشي با روش‌هاي عميق پژوهشي، اما مهم‌تر از همه با استدلال و ژرف‌نگري انتقادي محقق مي‌گردند. سواد اطلاعاتي با به‌كارگيري توانمندي‌‌هايي كه از فناوري نيز ممكن است در آن‌ها استفاده شود اما در غايت و نهايت مستقل از آن است، زمينه‌ساز، تداوم‌بخش، و توسعه‌دهنده يادگيري مادام‌العمر مي‌باشد.( قاسمي، 1385)

سواد اطلاعاتی،مبناي یادگیری مادام العمر:

نظر به اينكه امروزه مهارت هاي سواد اطلاعاتي در زندگي شخصي و حرفه اي نقش تعيين كننده اي دارد، از جمله مهارت هاي زندگي به شمار مي رود. يادگيري در جهان متحول كنوني روندي مداوم دارد. آنجايي كه نمي توان در تمام طول عمر از آموزش هاي رسمي بهره مند بود، افراد بايد بتواند به صورت مستقل به يادگيري بپردازند و اطلاعات، دانش و مهارت خود را با تغييرات همخوان كنند. براي اين كه بتوان به صورت مستقل به يادگيري پرداخت، بايد بتوان نيازهاي اطلاعاتي خود را شناسايي كرد، راه هاي دسترسي به اطلاعات مورد نياز و چگونگي ارزيابي و استفاده از اطلاعات را در زمان نياز دانست .از آنجايي كه سواد اطلاعاتي، توانايي شناسايي، دسترسي و استفاده موثر از اطلاعات، باسوادان اطلاعاتي فراگيران مادام العمر به شمار  مي آيند و اين امر، با توجه به تسلط گسترده فناوري نوين در توليد، ذخيره و توزيع اطلاعات از اهميت خاصي بر خوردار است.

سواد اطلاعاتی مبنای «یادگیری مادام العمر» را تشکیل می دهد

این نوع از سواد برای همه رشته ها، همه محیطهای یادگیری، و همه سطوح آموزشی مشترک است. سواد اطلاعاتی یادگیرندگان را قادر می سازد که بر محتوای اطلاعات تسلط یابند و کندوکاوهای خود را گسترش دهند،خود- هدایتگری2 خویش را تقویت کنند، و کنترل بیشتری بر یادگیری خویش به دست آورند (قاسمی،  1385). انجمن کتابداران امریکا (ALA)، دیدگاه خود را از مفهوم سواد اطلاعاتی، از منظر یادگیری مادام العمر چنین اعلام داشته است: «آنچه ما به دنبال آن هستیم،

برنامه ریزی تحصیل اطلاعات است. اما ترجیحاً بازسازی فرایند یادگیری بر اساس منابع اطلاعاتی در دسترس، بمنظور یادگیری و حل مسئله در طول زندگی افراد انجام می شود که نه تنها مهارت تفکر سواد اطلاعاتی، از منظر یادگیری مادام العمر چنین اعلام داشته است: «آنچه ما به دنبال آن هستیم، سواد اطلاعاتی، از منظر یادگیری مادام العمر چنین اعلام داشته است: «آنچه ما به دنبال آن هستیم،

برنامه ریزی تحصیل اطلاعات است. اما ترجیحاً بازسازی فرایند یادگیری بر اساس منابع اطلاعاتی در دسترس، بمنظور یادگیری و حل مسئله در طول زندگی افراد انجام می شود که نه تنها مهارت تفکر

انتقادی دانش آموزان را تقویت می کند، بلکه باعث توانمند شدن افراد در یادگیری مادام العمر و عملکرد مؤثرتر در مسئولیت های شهروندی تخصصی آنها می شود». (حيدري، 1386 )

منابع:

*ابراهیم زاده، عیسی.آموزش بزرگسالان.تهران. دانشگاه پیام نور.1375

*احمدیان راد، حمیده (1386) ." معنی تازه سواد در قرن 21"قابل دسترسي در سايت

http://www.ayandeh.com/pagel.phpp news_id=3901

* حيدري همت آبادي، زهرا، موسي پور، نعمت اله و حري، عباس (1386)."نظام برنامه ريزي درسي متناسب با توسعه ي سواد اطلاعاتي". فصلنامه مطالعات برنامه ريزي درسي. سال اول. شماره 4. بهار 1386

*دايره المعارف كتابداري و اطلاع رساني؛ زير نظرفريبرز خسروي؛ سر ويراستار ابراهيم افشار.تهران: سازمان اسناد و كتابخانه ملي جمهوري اسلامي ايران.1381-.1385

* صیامیان، حسن و شهرابی، افسانه (1383). "ویژگی های باسواد اطلاعاتی در قرن بیست و یکم" در: آموزش استفاده کنندگان و توسعه سواد اطلاعاتی در کتابخانه ها، مراکز اطلاع رسانی و موزه ها مشهد1و2 خرداد 1383. به کوشش رحمت اله فتاحی و ...دیگران. مشهد. سازمان کتابخانه ها، موزه ها و مرکز اسناد آستان قدس رضوی.

* طباطبایی، ناهید. "بررسی مفهوم سواد اطلاعاتی". پایان نامه کارشناسی ارشد کتابداری و اطلاع رسانی، دانشگاه تهران، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، 1378.

* فتاحی، رحمت اله (1383)." سواد اطلاعاتی و بهسازی رفتار اطلاع یابی پژوهشگران ضرورت ادغام سواد اطلاعاتی در فرآیند پژوهش و تولید دانش". در: آموزش استفاده کنندگان و توسعه سواد اطلاعاتی در کتابخانه ها، مراکز اطلاع رسانی و موزه ها مشهد1و2 خرداد 1383. به کوشش رحمت اله فتاحی و ...دیگران. مشهد. سازمان کتابخانه ها، موزه ها و مرکز اسناد آستان قدس رضوی.

* قاسمي، علي حسين ... و ديگران (1385) "هنجاريابي استاندارد قابليت هاي سواد اطلاعاتي (اي سي آرال) براي جامعه دانشگاهي ايران".دو فصلنامه مطالعات تربيتي و روانشناسي، دو فصلنامه علوم تربيتي، روانشناسي،كتابداري.سال هشتم.شماره3.(پياپي17).ص.75-98.

*منصوریان، یزدان و نعیم آبادی، محمد (1383)." نقش وب سایت کتابخانه ها در ارتقای سواد اطلاعاتی". در: آموزش استفاده کنندگان و توسعه سواد اطلاعاتی در کتابخانه ها، مراکز اطلاع رسانی و موزه ها مشهد1و2 خرداد 1383. به کوشش رحمت اله فتاحی و ...دیگران. مشهد. سازمان کتابخانه ها، موزه ها و مرکز اسناد آستان قدس رضوی.

* نظری، مریم (1384). سواد اطلاعاتی.تهران. مرکز اطلاعات و مدارک علمی ایران.

* وزيري، اسماعيل (1384)." بررسي وضعيت سواد اطلاعاتي كتابداران كتابخانه هاي دانشگاه شيراز".پايان نامه كارشناسي ارشد كتابداري و اطلاع رساني. دانشكده علوم تربيتي.

* يادگارزاده، غلامرضا، پرند، كوروش و بهرامي، آرش(1386)." نحوه حضور دانشگاهيان در جامعه اطلاعاتي". تدبير.سال هيجدهم.شماره 181. خرداد 1386.

ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

1.Information Literacy                                             

2. Paul Zukrowski

3. Burchina

4. Cees Hamelink

5. William Demo

6.lifelong learning

Ford 7. 

8. Weber & Johnston

          9.American Library Association

10. Being fluent

• افزودن جدید
• جستجو

نظر ها (4)

• 2010-04-05 12:10:37 |80.75.4.xxx| نايفه گرجي  - لطفا جواب دهيد

  خانم مومن زاده
  سلام سال نو مبارك دوست عزيز اگر ميشود پروپوزال پايان نامه خود را براي من بفرستيد بي نهايت از لطف شما سپاسگذارم.

  • 1
  • 0

  پاسخبازگو

• 2010-04-08 11:34:08 |Author| momenzadeh  - re: لطفا جواب دهيد
  نايفه گرجي نوشت:

  خانم مومن زاده
  سلام سال نو مبارك دوست عزيز اگر ميشود پروپوزال پايان نامه خود را براي من بفرستيد بي نهايت از لطف شما سپاسگذارم.

  
  سلام
  لطفا آدرس ایمیلتونو برام بفرستین.
  

  • 0
  • 0

  پاسخبازگو

• 2010-04-11 22:06:06 |217.219.104.xxx| سمیه

  سلام اگر ممکنه پروپوزالتون رو واسه من هم بفرستید. ممنون

  • 1
  • 0

  پاسخبازگو

• 2010-07-17 17:33:26 |79.175.154.xxx| alvar  - با سواد؟

  سلام آخرش با سواد کیست؟ چند کلاس خوانده باشد تا جزء تعریف با سواد باشد؟ میل کنید با رفرنس ممنون از لطفتون

  • 0
  • 0

  پاسخبازگو

نوشتن نظر

Your Contact Details:

نام:

ایمیل: اعلام نکردناعلام کردن

آدرس سایت:

نظر:

عنوان:

قالب نوشته:         -رنگ-آبی کمرنگسیاهآبیبنفشخاکستریسبزلیموییقرمز آلبالوییسرمه ایزیتونیزرشکیقرمزنقره ایآبی سیرسفیدزرد -اندازه-ریزکوچکمعمولیبزرگبسیار بزرگ

Message:

Security

کد آنتی اسپم نمایش داده شده در عکس را وارد کنید.

Joomla components by Compojoom